پورتال فرهنگی مذهبی قران فارسی
یکشنبه 6 شهریور 1390 :: نویسنده : صفدر

بر سفره رنگین رمضان(1)
بر سفره رنگین رمضان(1)


 

نویسنده:سید محمود طاهری




 
ماه رمضان آمد، ای یار قمر سیما!
بربند سر سفره، بگشای ره بالا!
ای یاوه هر جایی، وقت است كه باز آیی
بنگر سوی حلوایی1 تا كی طلبی حلوا
یك دیدن حلوایی ز انسان كندت شیرین
كه شهد تو را گوید: «خاك توام ای مولا»
گر توبه ز نان كردی، آخر چه زیان كردی
كو سفره نان‌افزار؟ كو دلبر جان‌افزا؟
از دُرد به صاف آییم2 وز صاف به قاف اییم
كز قاف صیام ای جان، عصفور3 شود عنقا4
مولانا
فراخوانی دیگر و صلایی دوباره طنین‎انداز شد و در جان و دل عاشقان، جنب‌وجوشی دیگر پدید آمد. زهی سعادت! كه پروردگار مهربان در یك فراخوان عمومی، بندگانش را به مهمانی خویش خوانده است تا كام تشنه آنان را در این صحرای سوزان جهان مادی، سیراب سازد و روح سرگردان آنان را به بركت روزه و نماز و دعا و نیایش، به آرامش برساند و غبارها و تیرگی‎های گناهان را از صفحه جانشان بزداید. در این میان، تنها اظهار شوق معشوق جهان به عاشقان خویش باشكوه است. به تعبیر زیبای حكیم نظامی گنجه‎ای، حضرتش «شیفته» كسی می‎شود كه «شیفته» او شود و صدها برابر راغب كسی می‎شود كه به او رغبت ورزد:
شیفته‎ شیفته خویش بود
رغبتی از من، صد از او بیش بود5
نیز به تعبیر حافظ:
سایه معشوق اگر افتاد بر عاشق، چه شد
ما به او محتاج بودیم، او به ما مشتاق بود6
ـ این فراخوان و این اظهار رغبت معبود و این فرصت طلایی ضیافت را دریابیم و قدر بدانیم كه بهشت وصال حضرت معبود، به اقتضای مقام كبریایی آن ذات پاك، گاه‌گاهی ممكن می‎شود.
غنیمتی شمر ای شمع، وصل پروانه
كه این معامله تا صبحدم نخواهد بود7
از دیدگاه محی‌الدین عربی، رمضان، اسمی از اسم‌های خداست. پس باید برای آراسته شدن به این اسم، قیام كرد و خود را آماده ساخت تا به دیگر اسم‌ها و صفات الهی، آراسته شد. «رمضان، اسمی از اسماء تعالی است. پس قیام در این ماه، از برای این اسم و آراسته شدن به آن است. خداوند می‎فرماید: «یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِینَ؛ روزی كه همه مردمان به فرمان پروردگار جهانیان بایستند.» (مطففین: 6) لذا عارف برای اجلال و بزرگداشت این اسمی كه اختصاص به این ماه ارجمند دارد، قیام می‎كند. در حقیقت، این ماه را از صفات حق‌تعالی، حكمی است كه غیر این ماه را نیست و آن وجوب روزه است بر بندگان الهی و آن روزه، صفتی است صمدانی كه انسان در آن عجل الله تعالی فرجه الشریف صفت و ماه] از خوردن و نوشیدن و زناشویی و غیبت دور است و اینها تمامی، صفات الهی است كه بنده در روزه‎اش بدان‌ها متصف می‎شود».8
اوج بزرگی ماه رمضان، در بنده روزه‎دار بروز می‎كند؛ آیینه‌داری خدا و با او هم‌جوار شدن. چنین كسی در كنار بهشت دیدار خدا، دنیا و نعمت‎هایش و بهشت و موهبت‎هایش را نیز خواهد داشت، همانگونه كه در این نیایش دل‌نشین از امام سجاد علیه السلام می‎خوانیم: «ولا تقطعنی عنك و لا تبعدنی منك یا نعیمی و جنتی و یا دنیای و آخرتی؛ عجل الله تعالی فرجه الشریف خدایا! ارتباط من با خود را] قطع نكن! و مرا از خود دور نگردان! ای نعمت من و بهشت من و دنیا و آخرت من!»9

ادامه مطلب


نوع مطلب : شهر رمضان، 
برچسب ها : یازده ماه پیشباز ماه رمضان ماه رمضان، ماه مهمانی خدا، ماه جبران گذشته‎ها، ماه دریافت امان‎نامه ابدی از خدا، ماه رهایی از دوزخ، ماه بهشتی شدن، ماه سامان بخشیدن به دنیا و آخرت، ماه كشف و كرامت و ماه شایستگی برای لقاءالله و دیدار خداست. پس شگفت نخواهد بود اگر از یازده ماه قبل، به پیشبازش برویم و یازده ماه خود را برای چنین مهمانی سودآوری آماده كنیم. آن‌كه ماه رمضان را می‎شناسد، این‌گونه است: او از فردای عید فطر، در اندیشه ماه رمضان بعد است و از همان زمان، مراقب دل و جان خویش است تا دوباره به این ضیافت نور دعوت و خوشه‌چین این خرمن انبوه شود. احمد غزالی در این باره می‎نویسد: «اكنون در سالی، ماهی را روزه فرمودند و این سال را به عدد، سیصد و شصت روز كردند، اما روز و سالِ خاصه‌گیان حق، مشاهده حق است و این را بر دوازده ماه كردند و یك ماه را از این برگزیدند. بر وی رقم صیام كشیدند تا بندگان، بدو از طعام و شراب10 امساك آرند. از درون تو، ماهی نهادند كه آن را ماه محبت گویند و آن اقبالِ آفتابِ دوستی است. ماه دیگر شرف نهادند و آن اقبالِ آفتاب نیازمندی است و ماه ارادت نهادند و این، اقبالِ آفتاب گرفتاری است و ماه صدق نهادند و آن، آفتابِ راستی است و ماه تسلیم نهادند، و آن، اقبال آفتابِ حكم برداشتن است و ماه رضا نهادند و آن، اقبال آفتابِ حقیقت است و ماه وجد نهادند و آن، اقبال آفتابِ بی‌خودی است و ماه وقت نهادند و آن، اقبال آفتابِ ربایش حقی است و ماه انس نهادند و آن اقبال آفتابِ سعادت دوستی است و ماه دیگر، حدیث نهادند و آن اقبالِ آفتاب قبول حقی است. این یازده ماه را باید گذرانید تا آنگاه به ماه صیام رسید و انآ اقبال آفتابِ مشاهده دوست است كه امساك باید آورد از طعام و شراب و بدانجا رسد كه چون ذكر با اخلاص ‎گوید، طعام و شرابِ وی شود كه بقا یابد از او و نوری در باطن وی بتابد كه سرّ او برایش كشف شود. و او، یك شادی‌اش در وقت افطار باشد و در آن مناجات كه در افطار این صوم كند، آن است كه حق‌تعالی وی را بشارت دهد كه: وصال من، مر تو راست، باش در وفای این تا وقتی كه همه به شراب و طعام مشغول آیند، تو به رؤیت و تماشای من درآیی كه اجر چنین روزه‎دارانی به نزد من، جز لقای من نباشد».11 ماه رمضان، فرصتی معنوی و زودگذر فرصت‎ها زودگذرند و چه بسا تكرارناپذیر. پس باید از این لحظه‌ها استفاده بهینه كرد. ماه مبارك رمضان، یكی از این فرصت‎هاست كه هر سال، فقط یك‌بار رخ می‌دهد. آنان‌كه به تكرار فرصت‎ها اطمینان ندارند، نه‌تنها مراقب چنین فرصتی هستند، بلكه از چنین فرصتی بیشترین بهره را می‎برند؛ زیرا می‌دانند شاید این فرصت دیگر تكرار نشود و در نتیجه، برای همیشه به اندوه و حسرت گرفتار آیند. ماه رمضان، یكی از آن نسیم‎های ربانی است كه چون می‎وزد، باید خود را در معرض آن قرار داد كه پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله می‌فرماید: ان لربكم فی ایام دهركم نفحات الا فتعرضوا لها لعله ان یصیبكم نفحه منها فلا تشقون بعدها ابدا.12 همانا در روزگار شما، پروردگارتان نسیم‎هایی می‎وزاند. آگاه باشید كه در این هنگام، خود را به آن نسیم‎ها بسپارید، شاید نسیمی به شما برخورد كه پس از آن، هرگز گرفتار بدبختی و شقاوت نشوید. مولوی با استناد به این حدیث شریف سروده است: گفت پیغامبر كه نفحت‎های حق اندرین ایام می‎آرد سَبَق13 گوش و هش دارید این اوقات را در ربایید این چنین نفحات14 را نفحه آمد مر شما را دید و رفت هر كه را می‌خواست، جان بخشید و رفت نفحه دیگر رسید آگاه باش تا از این هم وانمانی خواجه تاش15 بر این اساس، بزرگان به فرصت‎ها و استفاده بهینه از آن اهتمام ویژه‎ای داشتند و همگان را به آن سفارش می‎كردند. عزیزالدین نسفی درباره استفاده از فرصت‎ها می‎نویسد: ای درویش! حیات را به غنیمت‎دار و صحت را به غنیمت‎دار و جوانی به غنیمت‎دار و جمعیت و فراغت را به غنیمت‎دار و یاران موافق را و دوستان مشفق را به غنیمت‎دار كه هر یكی نعمتی عظیمند و مردم از این نعمت‎ها غافلند و هركه نعمت نشناسد، از آن نعمت، برخورداری نیابد و این نعمت‎ها هیچ بقا و ثبات ندارند. اگر درنیابی، خواهند گذشت و چون بگذرد، هرچند پشیمانی خوری، سود ندارد. امروز كه داری، به غنیمت‌دار و هر كار كه امروز می‎توانی كردن، به فردا مینداز كه معلوم نیست كه فردا چون باشد. ای درویش! تو از اینها مباش كه چون نعمت فوت شود، آنگاهش قدر بدانی كه بعد از فوت نعمت، قدر دانستن، هیچ فایده ندهد. با وجود نعمت، اگر قدر نعمت را بدانی، توانی كه آن را به غنیمت داری.16 مشو غافل ز پاس وقت وگر از دور بینانی كه چون شد فوت، نتوان این عبادت را قضا كردن17 جانسوزتر ز مرگ طبیعی است فوت وقت كاین انقطاع حق بود، آن انقطاع خلق18 پی‌نوشت‌ها: 1. مقصود، خداوند است. 2. یعنی از آلودگی‎ها صاف و زلال شویم. 3. گنجشک. 4. مولانا، کلیات دیوان شمس تبریزی، تصحیح: بدیع‌الزمان فروزانفر، ص48. 5. حکیم نظامی گنجه‎ای، کلیات خمسه، ص47. 6. دیوان حافظ، تصحیح: غنی، قزوینی، ص 198، غزل 206. 7. همان. 8. محی‌الدین ابن عربی، الفتوحات المکیة، ج2، ص321. 9. بحارالانوار، ج91، ص 147 (مناجات المریدین). 10. نوشیدنی. 11. احمد غزالی، مجموعه آثار، به کوشش: احمد مجاهد، صص47 و 48. 12. سیوطی، جامع الصغیر، ج1، ص80. 13. می‎آرد سَبَق: یعنی از پیِ هم می‎وزد. 14‎. نسیم‎ها. 15. مولوی، مثنوی معنوی، دفتر اول، بیت‎های 1960 ـ 1963. 16. عزیزالدین نسفی، انسان کامل، ص 323. 17. دیوان صائب تبریزی، تصحیح: محمد قهرمان، ص1242. 18. همان، ص 1052.،
لینک های مرتبط :
یکشنبه 6 شهریور 1390 :: نویسنده : صفدر

بر سفره رنگین رمضان(2)
بر سفره رنگین رمضان(2)


 

نویسنده:سید محمود طاهری




 
كیمیاگری ماه رمضان
از ویژگی‎های ماه مبارك رمضان، كیمیاگری این ماه است. در این ماه، افزون بر آنكه ثواب عبادت‌ها چند برابر به روزه‎دار باز می‎گرداد، اعمال عادی و روزمره شخص روزه‎دار، رنگ عبادت می‌گیرد. ماه رمضان، از خواب بنده عبادت و از نفس‌های او تسبیح می‌سازد. رسول اكرم صلی الله علیه و آله در خطبه آخرین جمعه ماه شعبان، درباره ماه رمضان می‎فرماید: «انفاسكم فیه تسبیح و نومكم فیه عباده؛ نفس‌های شما در آن عجل الله تعالی فرجه الشریف ماه]، تسبیح و خواب شما در آن، عبادت است».1
حكیم نظامی گنجه‎ای نیز سروده است:
سنگ بینداز و گهر می‌ستان
خاك زمین می‌ده و زر می‌ستان
آن‌كه ترا توشه ره می‎دهد
از تو یكی خواهد و ده می‎دهد
بهتر از این مایه ستانیت نیست
سود كن آخر كه زیانی‌ات نیست2
با توجه به همین كیمیاگری ماه رمضان است كه رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند:
من ادّی فیه فرضاً كان له ثواب من ادّی سبعین فریضه فیما سواه من الشهور و من تلا فیه آیه من القرآن كان له مثل اجر من ختم القرآن فی غیره من الشهور.3
هر كه در این ماه نماز واجبی بخواند، پاداشش مانند آن است كه در غیر این ماه از ماه‌های دیگر، هفتاد نماز واجب خوانده است و كسی كه در این ماه آیه‎ای را تلاوت كند، مانند آن است كه در غیر ماه رمضان، قرآنی را ختم كرده است.
ماه رمضان، ماه فراوانی پاداش‌ها و ریزش موهبت‎هاست؛ گویی در این ماه، معیار پاداش‌ها، عبادت‌ها و نماز و روزه روزه‎دار نیست، بلكه معیار، كرم وجود پروردگار است. آشكار است كه هر جا پای جود بی‌حساب پروردگار در میان باشد، اندازه‎ای برای آن نمی‎توان تعیین كرد.
غم‌هاش همه شادی، بندش همه آزادی
یك دانه بدو دادی، صد باغ مزید آمد4
یك وفا میآر و می‎بر صد هزار
این چنین را آن‌چنان باید همی5
دانه به انبازی6 شیطان مكار
تا ز یكی هفتصد آید به بار7
خود كه یابد این چنین بازار را
كه به یك گل می‎خری گلزار را
دانه‎ای را صد درختستان عوض
حبه‎ای را آمدت صد كان عوض8
بر این اساس، خواب در ماه رمضان بوی بیداری می‎دهد؛ چرا كه به عبادت پروردگار تبدیل می‎شود. به تعبیر زیبای حافظ، چنین خوابی بِهْ از بیداری است:

ادامه مطلب


نوع مطلب : شهر رمضان، 
برچسب ها : سحر كه شِمه چشمت به خواب می‎دیدم زهی مراتب خوابی كه بِهْ ز بیداری است9 ماه رمضان، ماه شناخت توانایی‎های معنوی خویش تا به امروز، اندازه‌گیری حقیقی توانایی‎های آدمی و گستره آن ممكن نبوده است. كارهای شگفت‌‌آوری كه در طول تاریخ از آدمی سر زده، نشانه ناپیدا بودن مقدار توانایی اوست. بنابراین، همانگونه كه تا كنون چنین كارهایی شگفت‌انگیزی انجام داده است، در آینده نیز كارهای شگفت‎انگیزتری انجام خواهد داد. شیخ محمود شبستری در این باره می‎نویسد: الله تعالی، از غایت عنایت، هر چه در عالم آفریده است از ظاهر و باطن و معنوی و مادی، بندگان را بر آن مثال آفرید و به هر صفتی كه خود موصوف بود، مردم را نیز بدان موصوف گردانید و همچنان كه عالم، مسخر امر اوست، تن مردم را مسخر روح گردانید تا مردم از تركیب اعضا و ترتیب اجزای خود بر عالم معنوی و مادی، مطلع گردند و از دانستن صفات خود، صفات حق‌تعالی را بشناسند.1 شیخ محمود شبستری، در شمارش توانایی‎های انسان، او را صورت حق‌تعالی دانسته كه مظهر همه اسم‌های اوست و از آدمی به كسی تعبیر كرده كه محل ظهور قدرت و علم و اراده پروردگار است. آنگاه نتیجه می‎گیرد كه توانایی و قوّت طبیعی انسان، 10 هزار است، ولی اگر آدمی بخواهد از توانایی ارادی خود استفاده كند، قدرت او بیرون از شماره خواهد بود: از آن دانسته‎ای تو جمله اسما كه هستی صورت عكس مسمّا2 ظهور قدرت و علم و ارادت به توست ای بنده صاحب سعادت! سمیعی و بصیر و حی و گویا بقا داری نه از خود لیك از آنجا طبیعی قوت تو ده‎هزار است ارادی برتر از حصر و شمار است3 بر این اساس، یكی از رسالت‎های ماه مبارك رمضان، یادآوری توانمندی بالای معنوی به روزه‎دار است. انسانی كه هرگز نمی‎توانست رنج گرسنگی و تشنگی را تحمل كند، در ماه رمضان ساعت‌ها گرسنه و تشنه می‎ماند و آسیبی نمی‎بیند. او كه هیچ‌گاه در خود این توان را نمی‎دید كه روزی را بدون صبحانه، نهار و عصرانه به شب برساند، در این ماه، سی روز را بدون خوردن این سه وعده غذا می‎گذرانَد. انسان كه خود را ناتوان‎تر از آن می‎دید كه سحرگاهان، از بستر گرم و نرم خویش دل بكند و ساعتی را در آن لحظه‎های ملكوتی بیدار بماند، در این ماه به راحتی بیدار می‎شود. چه بسا روزه‎داری به دلیل عادت به سیگار، خود را از ترك سیگار در طول روز، ناتوان می‎دید، ولی اكنون ساعت‌های طولانی بین سحر تا افطار را بدون سیگار پشت سر می‎گذارد. این‌گونه ماه رمضان، توانایی‎های نهفته روزه‎دار را آشكار می‌كند و غیر مستقیم به او می‎آموزد: «تو می‎توانی». بی‌گمان، كسی كه در این یك ماه توانست غرایز خویش را در طول روز كنترل كند و حتی از كارهایی كه تا پیش از ماه رمضان بر او حلال و مباح بود، بپرهیزد، پس از ماه رمضان و در ماه‌های دیگر نیز می‎تواند غرایزش را كنترل كند و آنها را زیر سلطه خویش درآورد. ماه مبارك رمضان، انسان را از توانایی‎های معنوی او آگاه می‎كند، بزرگی او را به وی می‎نمایاند و از این رهگذر به او كرامت می‎بخشد. پی‌نوشت‌ها: 1. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج 10، ص 313. 2. کلیات خمسه، ص 54. 3. وسائل الشیعه، ص 314. 4. کلیات شمس تبریزی، ص90. 5. همان، ص 876. 6. شراکت. 7. نظامی گنجه‎ای، مخزن الاسرار، تصحیح: محمد آیتی، ص85. 8. مثنوی معنوی، دفتر چهارم، بیت‎های 2611 و 2612. 9. دیوان حافظ، ص 125، غزل 67. 10. شیخ محمود شبستری، مجموعه آثار، به کوشش: دکتر صمد موحد، ص 365. 11. که هستی صورت عکس مسمّا: انسان، عکس حق است و چنآنچه حق، جامع جمیع اسماست، انسان نیز جامع همه است. لاهیجی، شرح گلشن راز، ص 214. 12. شیخ محمود شبستری، گلشن راز، ص27.،
لینک های مرتبط :


درباره وبلاگ

بسم الله الرحمن الرحیم


«إن هذا القرآن یهدی للتی هی أقوم و یبشرالمؤمنین الذین یعملون الصالحات أن لهم أجرا كبیرا»

مدیر وبلاگ : صفدر
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

                    
 
 
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic